nhớ nơi kỳ ngộ / lãng nhân
ziên hồng / zieleks , usa ,1997.
vũ hoàng chương
bài viết : lãng nhân
Năm 1938 - tôi nhớ rõ - vì là năm đến tuổi lập mà tôi chưa có chút gì đáng gọi là lập. Một hôm xuống ấp Thái hà thăm bạn Vũ ngọc Phan, đương ngồi mưa nắng đôi câu,thì một thanh niên chừng 21, 22 tuổi đẩy cửa bước vào. Vũ mỉm cười, trỏ tay giới thiệu:
- Thi sĩ Vũ hoàng Chương...
Tôi ngẩng nhìn , thấy khóa mắt ngời ánh một tia nhạo đời ám hợp với cái phong cách khác thường mà trước đó tôi đã gặp khi bạn TchyA cho xem bản thảo mấy bài thơ của thanh niên thi sĩ này: tứ thơ lâng lâng, chữ dùng chọn lọc, lối viết không giống ai ... 13 chữ chi chít trong tên ký mang đầy đủ dấu ngã, dấu huyền, râu ư, râu ơ, làm tôi thầm nghĩ :'... lại một đấng TchyA nữa đây ...!' Cả cái màu da xanh mét phảng phất bóng dáng nàng tiên Nâu nữa, còn chệch đi đâu được !
Rồi một thoáng bay qua, ngoảnh lại chốc đã mười mấy năm trời: Tàu đi, Nhật đến, rồi Hồ, rồi Điện biên, rồi Sài- gòn ...
Khi Vũ [ hoàng Chương] đứng đầu hội Văn bút, ngỏ ý muốn ghi tên tôi vào sổ hội viên, tôi có thư
trình bày, thiển nghĩ : tôi đã không muốn dự vào hội này lúc thành lập, vì, thấy do mật vụ cầm chịch. Vả lại, tôi cho cái tên 'Văn Bút' là kỳ cục: một chữ trong 2 là đủ,2 chữ giống nhau thì khác gì con sinh đôi bên Xiêm la ! [ Thái lan] Là vì cái tên của trung ương là 3 chữ cái cách nhau bằng 3 chấm P.E.N. , trong đó chữ P đại diện cho Poet ( làm thơ ) , Playwrites ( viết kịch), chữ E đứng đầu chữ Essayists
( cảo luận ), Editors ( xã luận hoặc ban biên tập), chữ N lấy ở Novelists ( tiểu thuyết [gia ]. Tóm lại, P.E.N. gồm tất cà các ngành trong văn chương. Vây dùng Hội Nhà Văn là đủ nghĩa. Hoặc, muốn dùng chữ Bút cho gẩn gũi với chữ Pen. muốn cho khỏi trọc lốc, ta thêm hội những người Cầm bút, hoặc Hội Bỉnh bút . Chứ ùng 2 chữ ' Văn bút ' , tôi thấy không xứng đáng cho một đoàn thể quốc tế về văn chương, chữ nghĩa.
Vũ [hoàng Chương] đã trả lời :
- Biết rồi, khổ lắm ! Sóng dính đôi Xiêm la đã chính thứ hóa mất rồi, không thay đổi được nữa ...
***
Từ đó, tôi bận công việc nhà in, không mấy khi đi thăm anh. Huống chi, anh cũng thay địa chỉ luôn. Hết hẻm nọ, đến hẻm kia. Sau anh dọn lên Gác Mây trong biệt thự của [ cố] thi sĩ Đông Hồ , lần cuối tôi đến chơi, là vào mùa xuân Bính thìn . ( 1976 )
Thì ngay từ hôm tết năm ấy, anh đã đoán chừng bọn cán ngố sẽ đến thăm, và sẽ chẳng để cho yên, vì nhớ lại khi xưa Lý Bạch đã gặp nạn vào năm 62 tuổi như chính anh năm ấy, nện có bài :
Sáu mươi hai tuổi hãy mừng ta
Cũng Trích tiên xưa, tuổi ấy mà !
Sống chi nhiều nữa, để phôi pha ?
Văn chương đến buổi ' văn nằm ụ'
Tết nhất coi như' tết dối già'
Tái diễn năm nay màn ' tróc nguyệt' *
Không chừng vai chính sẽ là .. ta !
VŨ HOÀNG CHƯƠNG
-----
* Tróc nguyệt : bắt mặt trăng - trích tiên Lý Bạch khi xưa nhảy xuống xuống sông để bắt bóng trăng, do đó bị chết đuối. (CHÚ THÍCH: LÃNG NHÂN )
Không chừng ... Mới cảm thấy việc đời có thể xảy ra như ức đoán, thì, cũng cứ theo định mệnh, chứ không khuất phục [ chế độ mới ] , nên anh họa bài thơ tết của Yên Đổ:
Năm nay tớ cũng bảy mươi tư
Rằng lão, rằng quan, tớ cũng ừ
Lúc hứng uống thêm ba chén rượu
Khi buồn, ngâm láo một bài thơ
Bạn già thửa trước nay còn mấy
Chuyện cũ mười phần chín chẳng như
Cũng muốn sống thêm dăm tuổi nữa
Thử xem đời mãi thế này ư ?
YÊN ĐỔ
Bài hoạ của Vũ [hoàng Chương] :
Di cư từ một chín năm tư
Đón tết, mừng xuân, chỉ ậm ừ
Có đất ngài đây làm đất hứa
Gõ đầu trẻ cũng đứng đầu thơ
Ngã ra, thì ngã thân Từ Hải
Chôn khó, mà chôn giọng Tố Như
Nợ đã sông Tiền xuôi ngọn nước
Ai còn đeo đẳng... Vuốt đuôi ư ?
VŨ HOÀNG CHƯƠNG
Vuốt đuôi ư ? Không đời nào !
Anh nhắc lại bài thơ' Khất nợ' làm năm 1973, khi được giải thưởng [ Văn chương toàn quốc]
' một triệu đồng'. Tưởng gia cảnh đã thư thái, ai biết đâu là trả những nợ lưu cữu cũng chưa đủ ! Còn món vẫn phải khất lại :
KHẤT NỢ
Thơ đoạn trường kia hãy khất nhau
Vay không vợi hẳn, trả thêm rầu
Thơ vay bằng huyết tan vào sử
Ngọc trả thành mưa đọng dưới lầu
Trước đã trời xanh vay má phấn
Rồi xem biển lớn hóa nương dâu
Mình vay mình hãy riêng mình biết
Để trả cho mình những kiếp sau ...
VŨ HOÀNG CHƯƠNG
Vay của người, lại vay của mình, đem tâm huyết vào thơ để trả cho người ta và trả cho mình mãi mãi về sau, thi sĩ có những mơ tưởng sòng phẳng thoát trần như thế, ai mà đồng ý được, nên lời thơ như khẩn khoản nguyện cầu :
Ta van cát bụi trên đường
Dù dơ, dù sạch đừng vương gót này
Để ta trọn một kiếp say
Cao xanh, liều một cánh tay níu trời
VŨ HOÀNG CHƯƠNG
Khi nghe tin anh bị bắt, tôi đến Gác Mây, thì nghe chị Chương thuật lại :
- Khoảng tháng 4, một [tốp] công an đến đây, giơ một bản giấy ra đọc : ' Sau khi Giải phóng,
Vũ [hoàng Chương] còn cho phổ biến những bài thơ chống phá Cách mạng.' Rồi họ hùng hổ lục soát từng cuốn sách, từng tờ bản thảo, tong hơn 2 tiếng đồng hồ. Suốt trong thời gian này, nhà tôi ngồi thẳng người, mắt nhắm nghiền, nét mặt không lộ chút nào hờn căm hay kinh ngạc, họ hỏi gì cũng không trả lời, thỉnh thoảng có hơi nhún vai. Kiểm điểm xong, 2 [ người ] công an đến xốc nách nhà tôi , dìu ra cầu thang, đưa lên xe, nói là đem về khám Chí hòa ...
Rồi một hôm, một người bạn đưa lại cho tôi bài thơ, nét bút của nhả tôi nguệch ngoạc, run rẩy, đọc mãi mới ra :
Thấm thoát vào đây tháng đã tròn
Lông hồng gieo xuống nặng bằng non
Một mảnh chiếu lẻ hồn tê tái
Hai chén cơm rau xác mỏi mòn
Ngày đến bữa ăn càng nhớ vợ
Đêm về giấc ngủ lại thương con
Dù bao nước chảy qua cầu nữa
Há dễ gì phai được tấm son...
VŨ HOÀNG CHƯƠNG
Bốn tháng sau, Vũ [ hoàng Chương] được phóng thích. Lúc này, nghe nói, thân hình đã tiều tụy lắm rồi. Được 5 ngày, thì anh vào giấc ngàn thu . []
( kỳ sau: Lê đại Thanh + Ngô hùng Diễn )
lãng nhân
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét